Baza wiedzy o wentylacji

Próby dymowe systemów oddymiania garaży – wymagania, przebieg, praktyki (ITB 493/2015)

Próby dymowe systemów oddymiania garaży to kluczowy i niezbędny etap odbioru instalacji wentylacji pożarowej. Pozwalają one sprawdzić, czy cały układ działa skutecznie i zgodnie z założeniami projektowymi w warunkach zbliżonych do rzeczywistego pożaru. Poznaj dobre praktyki i uniknij błędów przy organizacji prób dymowych systemów oddymiania garaży w swojej inwestycji.

W krótkim artykule omawiamy, jakie są wymagania prawne, jak wygląda przebieg testu i co warto wiedzieć z perspektywy inwestora, wykonawcy oraz projektanta.

Próby dymowe – wymagania prawne i normatywne

Każdy system oddymiania w garażu podziemnym musi zostać sprawdzony w praktyce przed oddaniem do użytkowania. Takie próby są wymagane przez przepisy i standardy techniczne, a ich rezultat wpływa bezpośrednio na decyzję odbiorową. Celem jest nie tylko przetestowanie działania instalacji, ale przede wszystkim potwierdzenie, że system umożliwi bezpieczną ewakuację ludzi w sytuacji zagrożenia pożarem.

Rodzaje prób dymowych

Nie każda z prób dymowych systemów oddymiania garaży przebiega w ten sam sposób – stosuje się różne metody, zależnie od etapu inwestycji, poziomu zaawansowania systemu oraz oczekiwanego efektu weryfikacji. Najczęściej stosuje się dwie techniki: z tzw. zimnym dymem (wizualizacja przepływu) lub gorącym dymem (testowanie zjawisk fizycznych typowych dla pożaru).

🔹 Próby z zimnym dymem

• Pozwalają zobrazować kierunki i dynamikę przepływu powietrza oraz dymu,
• Wskazują potencjalne nieszczelności instalacji,
• Nie oddają różnic temperatur ani zachowań termodynamicznych.

🔹 Próby z gorącym dymem

• Odwzorowują warunki zbliżone do rzeczywistych, z uwzględnieniem temperatury i unoszenia się dymu,
• Umożliwiają weryfikację pracy całego układu w warunkach symulowanego pożaru,
• W Polsce rekomenduje się realizację zgodnie z ITB 493/2015.

Przebieg próby dymowej – etapy

Każda z prób dymowych systemów oddymiania garaży powinna być starannie zaplanowana i udokumentowana. Proces składa się z trzech głównych faz: przygotowania, realizacji i oceny końcowej. To nie tylko „zadymienie garażu” – to złożony test integracji systemów bezpieczeństwa w realnych warunkach.

A. Przygotowanie

• Analiza dokumentacji projektowej oraz wyników symulacji CFD (jeśli dostępne),
  Dobór odpowiedniego źródła dymu – w próbach z gorącym dymem stosuje się tace z paliwem o określonej mocy (np. 300–450 kW),
• Wyznaczenie punktów obserwacyjnych i instalacja rejestratorów (kamery, czujniki, przepływomierze).

B. Przeprowadzenie testu

• Wytworzenie dymu w wybranej lokalizacji w garażu,
  Uruchomienie systemu oddymiania zgodnie z przyjętym scenariuszem pożarowym,
  Obserwacja reakcji elementów: wentylatorów, klap, kurtyn, systemu SSP i oświetlenia awaryjnego.

C. Pomiary i dokumentacja próby dymowej systemów oddymiania garaży

• Pomiary wydajności instalacji, prędkości przepływu powietrza, nadciśnienia,
• Weryfikacja zgodności kierunków przepływu dymu z projektem,
• Opracowanie raportu z próby – dokumentu niezbędnego przy odbiorze przez PSP.

Kluczowe aspekty oceny

Podczas próby nie chodzi wyłącznie o uruchomienie urządzeń – równie istotna jest ocena, czy system działa tak, jak zaplanowano. Poniższe punkty są najczęściej analizowane przez inspektorów i projektantów:

• Czy drogi ewakuacyjne pozostają wolne od zadymienia przez wymagany czas,
• Czy instalacja działa automatycznie i zgodnie z algorytmem sterowania,
• Czy wszystkie elementy (SAP, kontrola dostępu, wentylacja, oświetlenie) współdziałają poprawnie,
• Czy faktyczne przepływy pokrywają się z wynikami symulacji i dokumentacją.

Próby dymowe systemów oddymiania garaży – uwagi końcowe i podsumowanie

Warto mieć świadomość, że nawet próba z gorącym dymem nie w pełni oddaje realia pożaru pojazdu. Temperatura i ilość dymu są ograniczane z uwagi na bezpieczeństwo ludzi i sprzętu.

Mimo to, test ten pozostaje najbliższą praktyczną formą weryfikacji skuteczności systemu oddymiania w garażu. W Polsce nie ma jednej, obowiązującej normy – dlatego wytyczne ITB 493/2015 są dziś przyjmowane jako de facto standard branżowy.

Dowiedz się także, czym jest próba dymowa i jak wygląda jej przebieg w praktyce – zobacz naszą relację z testu systemu BVS CarPark w Łodzi.

Masz projekt garażu podziemnego?
Skontaktuj się z naszym ekspertem:

Łukasz Grzywa

Specjalista ds. oddymiania Brookvent Polska
lgrzywa@brookvent.pl
+48 532 880 465